Jak rozmawiać o zdrowiu psychicznym w pracy?

Nadmierny stres, przeciążenie obowiązkami i presja czasu to główne czynniki wpływające negatywnie na zdrowie psychiczne w pracy. Gdy problem narasta, wymagana jest pilna reakcja ze strony pracodawcy. W jaki sposób rozmawiać z kadrą o zdrowiu psychicznym i jakie środki wdrożyć, aby poprawić komfort pracy?

CZYM JEST ZDROWIE PSYCHICZNE?

Zdrowie psychiczne to stan, w którym człowiek jest zdolny do rozwoju, samorealizacji i produktywnej pracy. Może także w pełni uczestniczyć w życiu społecznym i potrafi sobie radzić w różnych, także stresujących sytuacjach. To dzięki równowadze mentalnej mamy motywację do działania, dostosowujemy się do zmian i cechuje nas napęd życiowy. Jednak coraz trudniej o zachowanie równowagi. Jak wynika z badań, niemal 40% Polaków zauważyło pogorszenie swojego zdrowia psychicznego wskutek pandemii COVID-19 [1]. Wśród najczęstszych objawów ankietowani wymieniali stres, obniżenie nastroju i niepokój. Co znamienne, aż 70% respondentów zadeklarowało, że wcześniej nie doświadczyło podobnych dolegliwości. Są to dane z sierpnia 2021 roku. Od tego czasu sytuacja się zmieniła – pandemia co prawda przystopowała, ale trwający kryzys ekonomiczny – już nie. Polakom wciąż towarzyszy poczucie lęku i niepewności jutra, a trwająca wojna w Ukrainie pogłębia ten stan.

ZDROWY PRACOWNIK TO ZDROWA FIRMA

Kiepska kondycja psychiczna przekłada się bezpośrednio na wszystkie sfery życia człowieka. Może prowadzić do konfliktów w pracy, ogólnego poczucia porażki w życiu, a w najgorszym przypadku – nawet do samobójstwa.

Problemy ze zdrowiem psychicznym mają ogromny wpływ na produktywność pracowników. Jak wynika z raportu WHO, depresja i zaburzenia lękowe odpowiadają za 50% długoterminowych zwolnień wśród mieszkańców Europy [2]. Wg danych ZUS w 2020 roku znacznie wzrosła liczba zaświadczeń lekarskich z tytułu “zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania” [3]. Lekarze wystawili 1,5 mln zwolnień na łączną liczbę 27,7 mln dni absencji chorobowej. W porównaniu do 2019 roku liczba wystawionych zaświadczeń wzrosła o 25,3%, a liczba dni absencji chorobowej o 36,9%.

Niestety, to często praca bywa źródłem obniżenia nastroju. 31% Polaków uważa, że wykonywany zawód lub atmosfera w pracy negatywnie odbija się na ich kondycji psychicznej [4]. Jeszcze więcej – bo aż 49% badanych – twierdzi, że wykonywane zajęcie jest na tyle
stresujące, że znacząco rzutuje na ich samopoczucie. Ponadto Polska znajduje się w niechlubnej trójce państw europejskich z największą liczbą osób, które doświadczyły wypalenia zawodowego.

Dane nie napawają optymizmem. Przed pracodawcami trudne wyzwanie, jakim jest stworzenie przyjaznego i bezpiecznego środowiska pracy, zwłaszcza że o swoich potrzebach coraz głośniej zaczynają mówić sami podwładni. Zdecydowana większość pracowników (90%) uważa, że osoby z zaburzeniami psychicznymi powinny otrzymać pomoc w miejscu pracy. Opowiadają się również za utworzeniem w firmach programów dbania o zdrowie psychiczne [5].

Uważam, że te działania są jak najbardziej uzasadnione i powinny być wdrażane w przedsiębiorstwach. Wydajność pracowników jest nierozerwalnie związana z ich stanem psychicznym. Depresja i zaburzenia emocjonalne przyczyniają się do zmniejszonej efektywności, niezdolności do pracy oraz absencji chorobowej.

Kondycja pojedynczego człowieka oddziałuje na jego otoczenie. Choroba jednostki wpływa na działanie całej organizacji, a spadek motywacji, nieplanowane rotacje czy prezenteizm to dodatkowe wyzwania, z którymi musi się zmierzyć dział HR. Nie można też zapomnieć o kosztach. Badanie przeprowadzone przez Deloitte wykazało, że w przypadku firmy świadczącej usługi finansowe i zatrudniającej blisko 1000 osób, zły stan psychiczny pracowników generuje straty opiewające na ok. 3,2 mln funtów [6].

JAK ROZMAWIAĆ O ZDROWIU PSYCHICZNYM W PRACY?

Chociaż temat zdrowia psychicznego porusza się w telewizji, prasie czy Internecie, to w kręgach zawodowych nadal pozostaje tabu. W pracy niechętnie dzielimy się problemami prywatnymi, wstydzimy się słabości boimy stygmatyzacji. Tymczasem rozmowa z drugim człowiekiem może przynieść wymierne korzyści, i to dla obu stron. Od czego więc zacząć? Bez względu na branżę, w której działa firma i stanowiska pracownika, rozmowa na temat zdrowia psychicznego powinna być przeprowadzona w sposób profesjonalny. Jej celem jest przede wszystkim niesienie pomocy. Natarczywe pytania, dociekanie źródła problemu i przedwczesne sugerowanie rozwiązania może pogorszyć sytuację.

Dlatego jeśli planujesz rozmawiać z pracownikami o zdrowiu psychicznym, przestrzegaj kilku wskazówek:

  • zadbaj o odpowiednią atmosferę i poczucie bezpieczeństwa w trakcie rozmowy,
  • zacznij od ogólnych rozmów na temat zdrowia fizycznego, następnie przejdź do spraw związanych ze zdrowiem psychicznym,
  • nawiąż do swoich osobistych doświadczeń, np. opowiedz, jak reagujesz w stresowych sytuacjach,
  • bądź dla pracownika wsparciem i podkreśl, że troszczysz się o jego stan emocjonalny, a nie wyłącznie o efektywność pracy i finanse firmy,
  • nie naciskaj na odpowiedź, daj pracownikowi przestrzeń i możliwość wycofania się z konwersacji,
  • nie mów pracownikowi, że jest chory i nie podkreślaj, że ze względu na swój stan gorzej pracuje i sprawia problemy.

Pamiętaj, że pracownicy najniższego szczebla (osoby zatrudnione na produkcji i administracja niższego szczebla, tzw. blue collars) często najdotkliwiej odczuli skutki pandemii. Brak możliwości pracy zdalnej, nagłe cięcia etatów oraz niepewność jutra odcisnęły silne piętno na psychice ludzi.

Jak poprawić ich komfort w pracy? Pracodawcy powinni przede wszystkim dać swoim podwładnym poczucie, że nawet w dobie kolejnego kryzysu można na nich liczyć. Warto, aby menedżerowie jak najczęściej rozmawiali z pracownikami, informowali ich o bieżącej sytuacji firmy oraz o wszelkich planach biznesowych. To z pewnością pomoże zapewnić zespołowi poczucie bezpieczeństwa. Ale czy wystarczy?

JAK LIDERZY MOGĄ WESPRZEĆ SWÓJ ZESPÓŁ?

Dobrym pomysłem jest skierowanie menedżerów na profesjonalne warsztaty na temat zdrowia psychicznego w pracy. Przedyskutowanie i przećwiczenie możliwych scenariuszy rozmowy da liderom potrzebną wiedzę i umiejętności. Warto również zapewnić wszystkim pracownikom dostęp do profesjonalnej platformy pomocy psychologicznej i rozwojowej, która wesprze pracowników w budowie swojego dobrostanu. Jest to nowoczesny i wysoce skuteczny sposób na wzmocnienie odporności psychicznej zespołu. Jak to działa? Pracownik uzyskuje nieograniczony dostęp do specjalistów np.: psychologa, doradcy finansowego, psychodietetyka, psychologa dziecięco-młodzieżowego, mentora biznesu czy doradcy prawnego, z którymi może porozmawiać przez komunikator. Może uczestniczyć w warsztatach online, w ramach których odbywają się sesje rozwojowe z trenerami i ekspertami z dziedziny psychologii. Podczas wirtualnych spotkań uczy się np.: technik automotywacji i sposobów radzenia sobie ze stresem. Podcasty, czyli nagrania audio do samodzielnego treningu uważności (mindfulness), relaksacji i zarządzania emocjami pomogą uspokoić myśli, poprawić uważność, koncentrację i zmniejszyć stres. Szybki dostęp z komputera lub telefonu powoduje, że po pomoc można sięgnąć od razu wtedy, kiedy jest potrzebna. Podsumowując, polski pracownik to na ogół zestresowany pracownik. Na szczęście coraz częściej pracodawcy zauważają problem i zaczynają reagować. Szkolenia kadry, organizacja warsztatów czy zapewnienie zespołowi dostępu do profesjonalnej opieki psychologicznej to metody, które mogą poprawić zdrowie mentalne jednostki, a tym samym usprawnić działanie firmy.

 


Źródła:
[1] https://www.pap.pl/aktualnosci/news,932436,co-trzeci-polak-w-czasie-pandemiiskarzy-sie-na-pogorszenie-zdrowia
[2] https://www.euro.who.int/en/health-topics/noncommunicable-diseases/mental-health/news/news/2012/10/depression-in-europe/depression-in-europe-facts-and-figures
[3] https://www.prawo.pl/kadry/zwolnienia-lekarskie-w-2020-roku-przyczyny-liczba, 507831.html
[4] https://hrstandard.pl/2021/03/04/rusza-nowa-kampania-spoleczno-edukacyjnapracujzglowa/
[5] https://pracodawcyrp.pl/upload/files/2021/05/raport-zdrowie-psychiczne-w-srodowiskupracy-25-05-2021.pdf
[6] https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/xe/Documents/consulting/HCwellbeing.pdf

Małgorzata Ohme
Co-founder & Chief Impact Officer Mindgram. Jedna z najbardziej cenionych psycholożek i dziennikarek w Polsce. Absolwentka psychologii społecznej na SWPS w Warszawie. Współzałożycielka Mindgram, platformy oferującej wsparcie psychologiczne i rozwój osobisty dla pracowników. Właścicielka portalu dla kobiet ohme.pl, gospodyni “Dzień Dobry” TVN i autorskich programów w Onecie. Prowadzi prelekcje związane ze zdrowiem psychicznym oraz poprawą jakości życia, life coachingiem i rozwojem osobistym.

Zobacz podobne

Agencja (nie) na medal

Dotarcie do największych talentów jest jednym z kluczowych celów dla organizacji. Część firm decyduje się go zrealizować przy współpracy z agencją rekrutacyjną. Agencja agencji jednak… nierówna.

Woman’s world. Miejsce, gdzie spotykają się dyskryminacja ze względu na płeć i wiek

Nie wiem, czy to kwestia wieku, jaki osiągnęłam czy okresu menopauzy, w jaką nieuchronnie weszłam, ale temat wieku kobiety w środowisku pracy stał się bliski memu sercu jak nigdy dotąd. Zawsze należałam do grupy tych „wojujących” kobiet, które w pocie czoła udowadniały swoją ciężką pracą i postawą, że kobieta to istna maszyna do zadań specjalnych, solidna, niezawodna i gotowa na poświęcenia.

Czas kandydata liczy się tak samo jak Twój

Dowiedz się, dlaczego warto domykać proces rekrutacji w jeden dzień. Czasy się zmieniły. My się zmieniliśmy. Nasza praca również. Postpandemiczna rzeczywistość pokazała nam dobitnie, że lokalizacja nie jest już główną determinantą w wyborze miejsca pracy. Wiedzą to zarówno kandydaci jak i pracodawcy, przez co konkurencja wzrosła do niewyobrażalnych rozmiarów.

Dobrostan pracownika a cele firmy – jak badać, planować i wdrażać?

Well-being to dla wielu organizacji nie moda, a stały element kultury. Ale jak go rozumieć i – co ważniejsze – co robić, by pracownicy faktycznie czuli się w firmie szczęśliwsi? O temacie w warstwie teoretycznej i pomysłach na praktyczną realizację działań na rzecz dobrostanu opowiada Aleksandra Rudnicka.